Reforma systemowa oświaty, znana pod nazwą Reforma26 – Kompas Jutra, stanowi kompleksowy plan modernizacji polskiego systemu edukacji, opracowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych (IBE). Jej celem jest odejście od encyklopedycznego modelu nauczania na rzecz rozwijania kompetencji kluczowych, sprawczości i dobrostanu uczniów.
Fundamenty i filozofia Reformy
Sercem zmian jest Profil absolwenta i absolwentki, opracowany przez IBE. Pełni on rolę „kompasu”, który definiuje, jakie wartości, wiedzę i umiejętności (poznawcze, społeczne i osobiste) powinien posiadać uczeń kończący dany etap edukacji, aby odnaleźć się w dynamicznie zmieniającym się świecie.
Reforma kładzie nacisk na:
doświadczenie edukacyjne - uczenie się poprzez działanie i eksperymentowanie
sprawczość - budowanie u uczniów poczucia wpływu na własną edukację i otoczenie
autonomię nauczyciela - zwiększenie swobody w wyborze metod pracy oraz wprowadzenie fakultatywnych efektów uczenia się
Harmonogram wdrażania (2025–2032)
Reforma ma charakter „kroczący” i jest rozłożona na lata:
wrzesień 2025 - wprowadzenie dwóch nowych przedmiotów: edukacji zdrowotnej (zastępującej WDŻ) oraz edukacji obywatelskiej (zastępującej HiT); zmiana podstawy programowej wychowania fizycznego
wrzesień 2026 - wejście w życie nowej podstawy programowej w przedszkolach oraz klasach I i IV szkół podstawowych; wprowadzenie nowych podręczników
wrzesień 2027 - objęcie nową podstawą programową klas I szkół ponadpodstawowych (licea, technika, szkoły branżowe)
lata 2031–2032 - pierwsze egzaminy ósmoklasisty i maturalne w nowej formule (2031 – licea, 2032 – technika)
Kluczowe Innowacje Programowe
nauczanie modułowe - integracja przedmiotów wokół problemów i zjawisk (np. bezpieczeństwo, klimat, edukacja finansowa)
przyroda (klasy IV-VI) - nowa formuła przedmiotu (odpowiednik zachodniego science), nauczana w wymiarze 3 godzin tygodniowo, w blokach co najmniej dwugodzinnych
tydzień projektowy - czas poświęcony na interdyscyplinarną pracę nad projektami; od września 2026 r. fakultatywny, a od 2027 r. obowiązkowy w każdej szkole
zmiany w ocenianiu - większy nacisk na informację zwrotną i ocenę opisową kosztem tradycyjnego stopnia cyfrowego
Dokumenty strategiczne
Profil absolwenta i absolwentki (etap I i II) - dokumenty referencyjne IBE określające cele kształcenia
Priorytet P47 – „Reforma26. Kompas Jutra” - oficjalny priorytet rządowy monitorowany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów
Nowelizacja ustawy – Prawo oświatowe - fundament prawny wprowadzający m.in. system rzeczników praw uczniowskich i zmiany w ramowych planach nauczania
Rozporządzenia MEN w sprawie podstawy programowej - projekty i podpisane akty prawne (np. z 6 marca 2025 r. dotyczące edukacji zdrowotnej i obywatelskiej).
Międzynarodowe raporty PISA, PIRLS, TIMSS - stanowiące diagnostyczne uzasadnienie dla konieczności wprowadzenia zmian
Źródła